کد خبر : 12201

قطعه گم شده پازل فقرزدایی در ایران

قطعه گم شده پازل فقرزدایی در ایران

فقر آن قدر در اسلام مذموم است که پیامبر اسلام (ص) آن را نزدیک به کفر می شمارد و علی(ع) آن را مرگ بزرگ می خواند. این اهمیت به خوبی در قانون اساسی ایران نیز دیده شده است. به طوری که اصل چهل و سوم آن صریحا به ریشه کنی فقر و محرومیت و برآوردن نیازهای انسان اشاره می کند.

به گزارش " بوشهر24 "، فقر آن قدر در اسلام مذموم است که پیامبر اسلام (ص) آن را نزدیک به کفر می شمارد و علی(ع) آن را مرگ بزرگ می خواند. این اهمیت به خوبی در قانون اساسی ایران نیز دیده شده است. به طوری که اصل چهل و سوم آن صریحا به ریشه کنی فقر و محرومیت و برآوردن نیازهای انسان اشاره می کند.

با نگاهی گذرا به تاریخ انقلاب می توانیم غفلت نسبی مسئولین را از این موضوع مشاهده کنیم. در سال های 1357 تا 1367 کشور درگیر جنگ بود و با وجود این شرایط امکان اجرای سیاست های فقرزدایی وجود نداشت. هر چند در این مقطع با شکل گیری کمیته امداد امام(ره) و جهاد سازندگی فعالیتهایی برای فقرزدایی انجام شد. در سال های بعد و در غالب برنامه های توسعه، گرچه فقرزدایی مطرح گردید اما به جرات می توان گفت که هیچ گونه برنامه فقرزدایی جامع و مصوبی که تمامی زمینه ها و ریشه های فقر را مورد توجه قرار داده باشد، وجود ندارد. لذا در بررسی سیاست های فقرزدایی به سه اقدام تقریبا مرتبط دولت قبل بسنده می کنیم.

مسکن مهر

یکی از اقدامات دولت قبل که با هدف خانه دار شدن طبقات کم درآمد صورت پذیرفت، با نام مسکن مهر شناخته می شود. این طرح بعد از افزایش شدید قیمت مسکن در سال 86 شروع شد که دولت با واگذاری زمین رایگان سعی کرد تعداد زیادی از افراد را خانه دار کند.

صرف نظر از اشکالات این طرح نظیر قرار گرفتن خانه های ساخته شده در حاشیه شهرها و نبود امکانات زیربنایی نظیر آب و برق، این طرح تا کنون توانسته است حدود یک میلیون و 200 هزار خانوار را خانه دار کند.

البته عده ای معتقدند این طرح برای طبقات پایین جامعه مفید نبوده است و دهک های بالاتر از این طرح بهره مند شدند. چراکه آورده اولیه طرح مسکن مهر در پردیس تهران چیزی بین 16 تا 21 میلیون تومان بوده است که در توان مالی دهک های پایین جامعه نیست.

شاید بزرگترین اشکال این طرح، بعد از شیوه تامین مالی آن را بتوان به تعریف نادرست خانوارهای هدف ارتباط داد. این طرح اگرچه در ابتدا با هدف خانه دار کردن دهک های پایین درآمدی به عرصه آمد اما در ادامه به طرحی برای خانوارهای دهکهای متوسط جامعه تبدیل شد. با این حال، این طرح توانست حدود یک میلیون و 200 هزار خانوار را خانه دار کند و امید می رود با گذشت زمان این رقم به 2.5 میلیون خانوار برسد.

یارانه نقدی

هدفمند سازی یارانه ها در ایران با هدف منطقی کردن قیمت های نسبی صورت پذیرفت. در این فرآیند با حذف تدریجی یارانه‌ها از مواد سوختی، آرد، آب، برق و سایر اقلام در ایران نوع اعطای یارانه تغییر می‌کند که بخشی از این یارانه‌های حذف شده به صورت نقدی به مردم پرداخت می‌شود و سایر درآمد این کار صرف کارهای عمرانی می‌شود. گرچه هدف اصلی این طرح فقرزدایی نبوده است اما یکی از نتایج آن را می توان فقرزدایی دانست.

 گرچه بعضا این طرح را با پرداخت های نقدی مشابه در کشورهای دیگر مقایسه می کنند و از آن به عنوان طرحی موفق در زمینه فقرزدایی نام می برند، اما نباید فراموش کنیم که طرح های فقرزدایی در دنیا (که در شماره های قبل بررسی گردید) به صورت پرداخت نقدی مشروط صورت می گرفت. به این معنا که به ازای فرستادن کودکان به مدرسه خانوارها پول دریافت می کردند. با این که این طرح با نمونه های خارجی قابل مقایسه نیست، اما برخی از اقتصاددانان معتقدند پرداخت یارانه نقدی سبب بهبود وضعیت فقر در ایران شده است. در این میان باید توجه داشت که یارانه نقدی سهم قابل توجهی از درآمد اقشار فقیر را به خود اختصاص می دهد و قطعا پرداخت یارانه نقدی موجب افزایش سطح رفاه و قدرت خرید اقشار ضعیف جامعه شده است اما قطعا قدم تاثیرگذاری برای توانمند سازی اقشار ضعیف و خروج آنان از چرخه فقر محسوب نمی شود.

سهام عدالت

طرح سهام عدالت در راستای سیاست های اصل 44 قانون اساسی صورت پذیرفت و به موجب آن سهام برخی از شرکت های دولتی به مردم واگذار گردید. البته مقرر شد که مبلغ این سهام از سود آتی این سهام پرداخت شود و پیش بینی گردید که این امر در طول 10 سال به پایان خواهد رسید. نکته جالب اینکه در حال حاضر حدود 42 میلیون نفر از مردم ایران سهام عدالت دارند که این سوال را ایجاد می کند که آیا واقعا تمام این جمعیت با مشکل فقر دست و پنجه نرم می کنند؟

هرچند که پیش بینی شده است که در مورد 2 دهک پایین درآمدی 50 درصد تخفیف در قیمت سهام واگذاری با دوره تقسیط 10 ساله صورت پذیرد اما نکته ای که در این طرح مانند مسکن مهر مطرح است، عدم توجه به شناسایی دقیق جامعه هدف است. چنان که در پاسخ رهبر انقلاب به رئیس جمهور سابق برای اجرای طرح سهام عدالت، شناسایی دقیق اقشار هدف به عنوان یکی از شروط موافقت ایشان با اجرای این طرح عنوان شده بود. مشکل دیگر این طرح این است که پس از واگذاری و آزادسازی این سهام، آیا خانوارهای کم بضاعت این سهام را نگه می دارند و از جریان های درآمدی آن بهره می گیرند یا به محض واگذاری آن را می فروشند و خرج مخارج غیر ضروری می نمایند./ خراسان
 

ارسال نظر