کد خبر : 14713

بی‌آبی تهدید جدی کشاورزی استان بوشهر

به گزارش " بوشهر24 "، بی‌آبی، کم‌آبی و خشکسالی تنها مربوط به استان بوشهر نیست و در همه کشور شاهد بحران در این زمینه هستیم. خشکسالی‌های اخیر باعث شده تا استان بوشهر هم در زمینه آب شرب و هم در زمینه آب کشاورزی با مشکلاتی روبرو شود.

کم‌آبی در بخش شرب باعث شده تا شاهد جیره‌بندی آب در نقاط مختلف استان بوشهر باشیم و در بخش کشاورزی نیز کمبود آب مشکلاتی را برای کشاورزان ایجاد کرده است که می‌توان به کاهش تعداد دوره‌های آبیاری سالانه اشاره کرد.

حدود ۸۰ تا ۹۰ درصد از آب استان بوشهر در بخش کشاورزی مصرف می‌شود و خشکسالی و کمبود منابع آبی نیز بیشترین تاثیر را در این بخش خواهد داشت. خرما به عنوان مهمترین محصول کشاورزی استان بوشهر محسوب می‌شود و بخش زیادی از کشاورزان استان بوشهر در بخش نخیلات فعال هستند.

قطب کشاورزی استان بوشهر شهرستان دشتستان است که دارای بیش از ۴.۵ میلیون اصله نخل است و حدود ۷۰ درصد محصولات استان بوشهر در این شهرستان تولید می‌شود که به همین منظور میزگرد «خشکسالی و تاثیر آن بر کشاورزی استان بوشهر» در شهرستان دشتستان و به میزبانی شهرداری آب‌پخش برگزار شد.

http://media.mehrnews.com/d/2015/06/16/4/1740625.jpg

وضعت بحرانی خشکسالی و کشاورزی در استان بوشهر

اولین موضوعی که در زمینه خشکسالی مطرح می‌شود، این است که خشکسالی استان بوشهر در چه وضعیتی است و چه تاثیر بر کشاورزی استان داشته است.

منصور نوذری مدیر آب و خاک جهاد کشاورزی استان بوشهر گفت: دشت‌های استان بوشهر در سال‌های اخیر به شدت با افت کیفی و کمی روبرو بوده است و سطح آب‌های زیرزمینی در استان بوشهر به شدت کاهش یافته است.

وی اظهار داشت: کاهش سطح سفره‌های زیرزمینی آب باعث شده تا کشاورزان مجبور باشند هزینه‌های کف‌شکنی آب را تحمل کنند و البته باز هم سودی برای آنها نداشته است و آب‌ها شور شده است و کشاورزان بر اثر ناچاری این کار را می‌کنند.

حمیدرضا جهانبخش رئیس جهاد کشاورزی شهرستان دشتستان نیز گفت: وضعیت آب دارای چهار تقسیم‌بندی هستند که شامل بحرانی، باتنش، نرمال و خوب است که بر اساس نقشه‌ای که در مورد بحران آب استان بوشهر منتشر شده است، استان‌های بوشهر، فارس، خوزستان و هرمزگان در وضعیت بحرانی هستند.

وی با بیان اینکه استان بوشهر در بخش‌های آب شرب، آب صنعتی و آب کشاورزی با مشکل روبرو است، افزود: شاهد کاهش منابع آبی از نظر کمی و کیفی و رفتن آب‌ها به سمت شوری هستیم.

روح‌الله حاجب دبیر اجرایی خانه کشاورز استان بوشهر با انتقاد از شرکت آب استان بوشهر گفت: لازم است که در این زمینه واقعیت‌ها به خوبی بیان شود و برای مردم اطلاع‌رسانی شود ولی تاکنون اینگونه عمل نشده است و اطلاع‌رسانی مناسبی صورت نمی‌گیرد.

وی با بیان اینکه کاهش منابع آبی باعث شده تا بسیاری از خانوارهای روستایی اقدام به مهاجرت کنند، افزود: چندین روستا بر اثر بی آبی خالی از سکنه شده است ولی به علت تبعات اجتماعی آن، اطلاع‌رسانی در این زمینه صورت نمی‌گیرد.

http://media.mehrnews.com/d/2015/06/16/4/1740626.jpg

دبیر اجرایی خانه کشاورز استان بوشهر ادامه داد: از مجموع ۵۰۰ میلیارد مترمکعب آب زیرزمینی، در سال‌های اخیر ۳۰۰ میلیارد مترمعکب آن استفاده شده است و فقط ۲۰۰ میلیارد مترمکعب دیگر آب داریم.

وی افزود: در سطح کشور ۶۰۹ دشت وجود دارد که تا چند ماه پیش ۲۰۸ دشت ممنوعه بود و تا ماه پیش تعداد دشت‌های ممنوعه به ۳۰۹ دشت رسید و این موضوع نشان می‌دهد که خطر بیش از آن چیزی است که اطلاع مردم رسانده می‌شود و بحث هستی و نیستی ما است.

نماینده شرکت بهره‌برداری از شبکه‌های آبیاری و زهکشی استان بوشهر گفت: سد رئیسعلی دلواری که تامین کننده آب کشاورزی دشتستان است، در حال حاضر ۲۵۰ میلیون مترمکعب آب دارد.

اصغر حاجی‌پور با بیان اینکه ورودی آب سد ۱.۵ مترمکعب در ثانیه و خروجی آن شش مترمکعب است، ادامه داد: این وضعیت جوابگوی کشاورزی منطقه نیست و وضعیت آب بحرانی است.

وی با بیان اینکه وضعیت موجود نارضایتی برخی از کشاورزان از وضعیت آب را ایجاد کرده است، افزود: فرصت زیادی برای آبیاری نخیلات نداریم و نهایتا باید تا اول مرداد، آبیاری انجام شود و گاها میزان ابی که در اختیار ما قرار می‌گیرد کمتر از میزان مورد نیاز است.

http://media.mehrnews.com/d/2015/06/16/4/1740628.jpg

نماینده شرکت بهره‌برداری از شبکه‌های آبیاری و زهکشی استان بوشهر بیان داشت: در دور اول آبیاری باید طی ۴۵ روز با خروجی هشت مترمکعب آبیاری را انجام می‌دادیم ولی به خاطر برخی مشکلات سد، زمان دور اول بیشتر می‌شود و وقتی دور دوم آبیاری را هم شروع کنیم، به همه آب نمی‌رسد.

اصلاح شیوه‌های آبیاری

یکی از موضوعات مهمی که می‌تواند تاحدودی در کاهش مصرف آب و همچنین بهبود فرآیند آبیاری در بخش کشاورزی استان بوشهر تاثیرگذار باشد، اصلاح شیوه‌های آبیاری است.

حمیدرضا جهانبخش رئیس جهاد کشاورزی شهرستان دشتستان گفت: محدودکننده اصلی ما در بخش کشاورزی آب است و هر جا که آب باشد می‌تواند کشاورزی را توسعه داد و نتیجه آب، آبادی و آبادانی است.

وی اضافه کرد: اینکه گفته می‌شود حدود ۸۰ تا ۹۰ درصد از آب در بخش کشاورزی مصرف می‌شود موضوعی است که بسیار جای بحث دارد و لازم است این نکته عنوان شود که آبی در کشاورزی مورد استفاده قرار می‌گیرد که برای شرب و صنعت مناسب نیست و آب با کیفیت در شرب مورد استفاده قرار می‌گیرد.

جهانبخش با بیان اینکه استفاده از روش‌های آبیاری تحت فشار میزان بهره‌وری آب را تا حدود ۸۰ درصد بالا می‌برد، افزود: توسعه و حفظ کشاورزی به منابع آبی بستگی دارد و باید مدیریت بهینه در زمینه مصرف آب داشته باشیم.

استفاده از آبیاری مجازی

رئیس جهاد کشاورزی شهرستان دشتستان بیان داشت: استفاده از آب مجازی یکی از راهکارهای مناسب برای مقابله با بحران آب است. در این روش به جای کاشت محصولاتی که مصرف آب بالایی دارند، آنها را وارد می‌کنیم.

وی گفت: به عنوان مثال، ذرت یکی از محصولاتی است که مصرف آب بسیار بالایی دارد و باید کاشت این محصول را به صفر برسانیم و نیاز کشور به این محصول را از طریق واردات حل کنیم.

جهانبخش خاطرنشان ساخت: حدود ۱۰ سال پیش سطح عظیمی از کشت ذرت را در دشتستان داشتیم ولی اکنون آن وضعیت را نداریم و برای مصرف دام هم این محصول به صورت علوفه‌ای مصرف می‌شود.

http://media.mehrnews.com/d/2015/06/16/4/1740627.jpg

وی ادامه داد: یکی از موضوعات مهم دیگر نیز استفاده از آب دریا است که در بسیاری از کشورها این موضوع را می‌بینیم که آب دریا را تصفیه می‌کنند و استفاده می‌کنند ولی ما هنوز در زمینه تامین آب شرب هم در این زمینه قدم‌های چندانی برنداشته‌ایم.

رئیس جهاد کشاورزی شهرستان دشتستان بیان داشت: آبیاری مجازی بدین صورت است که وقتی بخواهیم آب وارد کنیم، به جای آن محصول تولید شده را وارد می‌کنیم.

دبیر اجرایی خانه کشاورز استان بوشهر در این زمینه گفت: برای تولید یک کیلوگرم گوشت قرمز حدود ۱۵ هزار مترمکعب آب مصرف می‌شود که بر این اساس حداقل ۱۵ هزار تومان هزینه آب هر کیلوگرم گوشت می‌شود و یا برای هندوانه ۵۰۰ تا ۶۰۰ لیتر آب مصرف می‌شود.

روح‌الله حاجب با بیان اینکه نیاز نیست تا در زمینه همه اقلام خودکفا شویم، اضافه کرد: برخی از اقلام را تولید کنیم و صادر کنیم و دیگر محصولات را وارد کنیم.

وی تصریح کرد: وقتی که ما در مورد جمعیت ۱۵۰ میلیون نفر در کشور حرف می‌زنیم باید بتوانیم امنیت غذایی این میزان جمعیت را نیز بتوانیم تامین کنیم و با این وضعیت، مشکلات زیادی خواهیم داشت.

آثار خشکسالی بر کشاورزی استان بوشهر

علی مردانلو بخشدار آب‌پخش گفت: کنترل آب همواره نقش تعیین کننده‌ای در نظام سیاسی کشور داشته است و با توجه به افزایش جمعیت و نیازهای ضروری غذایی باید برنامه جامعی در این زمینه داشته باشیم.

وی به تغییرات صورت گرفته در عرصه کشاورزی استان بوشهر اشاره کرد و بیان داشت: امروز شاهد توسعه کشت گوجه فرنگی در شهرستان‌های جم، دیر، دشتی، دیر و دشتستان هستیم و این در حالی است که قبل از سال ۷۰ این موضوع را شاهد نبوده‌ایم.

مردانلو با بیان اینکه برداشت آب در زمستان برای کشت و زرع محصول گوجه فرنگی باعث شده تا تعادل آب بر هم بخورد، اضافه کرد: اگر این روند ادامه داشته باشد، در سال‌های آینده امنیت کشاورزی ما به مخاطره می‌افتد.

http://media.mehrnews.com/d/2015/06/16/4/1740621.jpg

وی به مشکلات روش آبیاری نخل‌ها به روش آبیاری غرق‌آبی اشاره کرد و ادامه داد: این روش دارای راندمان پائینی است و باید شیوه‌های سنتی آبیاری تغییر کند و به سمت آبیاری تحت فشار حرکت شود.

بخشدار آب‌پخش با تاکید بر اینکه افکار عمومی و کشاورزان باید در مورد کم‌آبی اقناع شوند، افزود: برای اینکه کشاورزی به مخاطره نیافتد باید سند جامع آب تدوین شود و کشاورزان نیز توجیه شوند.

لزوم مدیریت صحیح بحران خشکسالی

مدیر آب و خاک جهاد کشاورزی استان بوشهر نیز گفت: خشکسالی یک پدیده اقلیمی است که باید به خوبی مدیریت شود. کشور ما سابقه تاریخی در خشکسالی دارد و خشکسالی موضوع جدیدی نیست و مردم ما سال‌ها با این پدیده روبرو بوده‌اند که قنات‌سازی بیانگر همین مشکلات در گذشته بوده است.

منصور نوذری با بیان اینکه در یزد و کرمان آبیاری زیرسطحی را می‌بینیم، بیان داشت: باید آب را به خوبی مدیریت کنیم؛ کشوری مثل ژاپن زلزله را مدیریت کرد و ما هم باید آب را مدیریت کنیم.

وی ادامه داد: مردم شغل کشاورزی را در دست می‌گیرند تا بتوانند ساده کار کنند و کشاورزی شغلی است که خیلی ساده است و با حفر چاه در زمینی که دارند می‌توانند کشاورزی کنند و علت این است که در جاهای دیگر کمتر کار شده است که باید در عرصه اقتصادی و صنعت شغل‌های جدید ایجاد شود و زمینه اشتغال کشاورزان در این بخش‌ها فراهم شود.

http://media.mehrnews.com/d/2015/06/16/4/1740620.jpg

بخشدار آب‌پخش در این زمینه اظهار داشت: گفته می‌شود که صنعت جایگزین کشاورزی شود؛ در بخش صنعت هم آب زیادی مصرف می‌شود و ایجاد صنایع مختلف نیازمند هزینه‌های بسیار زیادی است.

علی مردانلو با تاکید بر لزوم طراحی دورنمای کشاورزی استان بوشهر، افزود: باید در استان بوشهر به سمت تولید محصولات کم‌مصرف آب حرکت شود و کشت‌های جایگزین که دارای صرفه اقتصادی هستند سرمایه‌گذاری شود.

وی همچنین بر لزوم اجرای طرح‌های آبخیزداری تاکید کرد و بیان داشت: بازیافت فاضلاب و همچنین استفاده از آبشیرین‌کن‌ها نیز از راهکارهایی است که می‌تواند مورد استفاده قرار بگیرد.

مکانیزاسیون آبیاری در استان بوشهر

مدیر آب و خاک جهاد کشاورزی استان بوشهر با بیان اینکه بهره‌وری آب در روش سنتی ۳۵ درصد و در روش آبیاری نوین ۹۰ درصد است، تاکید کرد: ۱۰۰ هزار هکتار اراضی کشاورزی آبی در استان داریم که ۲۴ هزار هکتار آبیاری تحت فشار دارند.

وی با اشاره به اینکه استفاده از روش غرق‌آبی دارای تبخیر بالا است و بازدهی مناسب را دارد، افزود: اقداماتی برای توسعه کشت گیاهان شورپسند صورت گرفته است و برای تغییر در الگوی کشت نیز برنامه‌ریزی‌هایی را داشته‌ایم.

نوذری ادامه داد: بر اساس توافقات صورت گرفته، برای تعیین سهم زیرکشت کشاورزان، یک قرارداد سه‌جانبه بین کشاورز، آب منطقه‌ای و سازمان جهاد کشاورزی امضا می‌شود و سهم کشاورز در کشت محصول تعیین می‌شود و الگوی کشت هم تعیین می‌شود و کشاورز تنها در صورت رعایت این تفاهم می‌تواند از تسهیلات و خدمات کشاورزی بهره‌مند شود.

مدیر آب و خاک جهاد کشاورزی استان بوشهر گفت: ۲۰ هزار هکتار اراضی تحت پوشش آبیاری و زهکشی در استان بوشهر داریم که شش هزار و ۵۰۰ هکتار مربوط به آب‌پخش است و طرح اصلاح شیوه آبیاری در این منطقه اجرا خواهد شد و مردم نیز این موضوع را پذیرفته‌اند و آب منطقه‌ای نیز موافقت کرده است.

http://media.mehrnews.com/d/2015/06/16/4/1740631.jpg

نوذری با بیان اینکه ۱۷۰ هکتار از اراضی آب‌پخش به عنوان پایلوت اجرای تحت آبیاری تحت فشار نخیلات انتخاب شده است، ادامه داد: نهادینه شدن مصرف آب توسط کشاورزان از مهمترین دستاوردهای این طرح است.

وی با بیان اینکه برای اجرای این طرح در سطح ملی و استانی برنامه‌ریزی خوبی صورت گرفته است، افزود: هم اکنون کشاورزان سالی دو بار آبیاری می‌کنند و مشکلات زیست‌محیطی نیز ایجاد می‌کند ولی با روش آبیاری نوین، با حجم آب موجود، هر چهار روز یک‌بار آبیاری را می‌توان انجام داد.

نوذری با بیان اینکه ۱۴ هزار مترمکعب آب برای هر هکتار از نخلستان‌ها در اختیار کشاورز قرار می‌گیرد، بیان داشت: برنامه داریم که برای دو هزار و ۴۰۰ هکتار از نخیلات سعدآباد هم سیستم آبیاری تحت فشار اجرا شود.

مشکلات حوزه آبیاری/ هدررفت بالای آب

رئیس جهاد کشاورزی آب‌پخش با تاکید بر اینکه کمبود آب به عنوان محدودیت اصلی در بهبود وضعیت کشاورزی محسوب می‌شود، بیان داشت: باید تا حد زیادی منابع آبی را مدیریت کنیم و استفاده بهینه از منابع آبی داشته باشیم.

محمداسماعیل شفیعی با بیان اینکه در زمینه نظارت بر توزیع آب کشاورزی سهل‌انگاری صورت می‌گیرد، که یکی از عوامل آن عدم نظارت دقیق بازرسان و میراب‌های محلی است و در کنار این موضوع شاهد تبخیر و هدررفت بخشی از آب نیز هستیم.

وی با بیان اینکه با کاهش مستمر آب روبرو هستیم و باید راه‌های مناسبی در پیش بگیریم، تصریح کرد: باید با برنامه‌ریزی دقیق و اعمال مدیریت همه جانبه در نظارت بر توزیع و عرضه آب، از منابع موجود آب به خوبی محافظت کنیم.

رئیس جهاد کشاورزی آب‌پخش اضافه کرد: بحران‌ها و چالش‌های زیادی در زمینه کمبود منابع آبی وجود دارد ولی توهم فراوانی آب باعث اغفال عمومی از این موضع شده است و این توهم می‌تواند ادامه داشته باشد تا کمبود آب به یک واقعیت تبدیل شود.

http://media.mehrnews.com/d/2015/06/16/4/1740622.jpg

وی خواستار تلاش جدی در زمینه پایداری منابع آب و همچنین بهره‌وری بیشتر در زمینه استفاده از منابع آبی شد و گفت: استفاده از روش‌های آبیاری تحت‌فشار و همچنین برنامه‌ریزی دقیق و صحیح و نظارت مستمر بر عرضه آب باید در دستور کار قرار گیرد.

شفیعی ادامه داد: پیشنهاد می‌کنیم که از هرزآب‌ها و آب‌هایی که در زهکشی‌ها در جریان هستند و به هدر می‌روند با تمهیدات لازم بازیافت شوند و به عرصه بازگردانده شود و مورد استفاده قرار گیرد چرا که دارای مواد غنی هستند.

نماینده شرکت بهره‌برداری از شبکه‌های آبیاری و زهکشی استان بوشهر گفت: هدررفت آب بیشتر در کانال‌های ۳و ۴ است و در کانال های اصلی آبیاری هدررفت کمی داریم و هدررفت آب در کانال‌های خاکی مربوط به جهاد کشاورزی است.

اصغر حاجی‌پور ادامه داد: در زمینه استفاده مجدد از آب شبکه‌های زهکشی نیز این موضوع به صرفه نیست و این زهکشی‌ها برای خروج مواد زائد ساخته شده است و بازگرداندن آب به صرفه نیست.

ممنوعیت کشت برخی گونه‌ها در استان بوشهر

رئیس جهاد کشاورزی شهرستان دشتستان در ارتباط با اصلاح الگوی کشت اظهار داشت: برنامه‌ریزی صورت گرفته است که توسعه نخیلات که به کانال‌های آبیاری منتهی می‌شود ممنوع شود و آب نخیلات جدید تامین نخواهد شد.

حمیدرضا جهانبخش همچنین از ممنوع شدن کشت تابستانه محصولات جالیزی در استان بوشهر خبر داد و افزود: هیچ‌گونه کمکی به کشاورزان نمی‌کنیم و در صورتی که خسارتی به آنها وارد شود نیز حمایتی نمی‌کنیم و خودمان هم اعلام جرم می‌کنیم.

رئیس جهاد کشاورزی شهرستان دشتستان با بیان اینکه کشت‌های زمستانه و محصولات استراتژیک در اولویت قرار دارند، ادامه داد: تفاهم سه‌جانبه‌ای در این زمینه به زودی امضا خواهد شد.

وی اضافه کرد: نخل برهی حدود ۵ برابر نخل کبکاب تولید دارد و میزان مصرف آب در این دو گونه نخل برابر است ولی متاسفانه اغلب نخیلات ما از نوع کبکاب هستند.استفاده از کشت دیم

مدیر آب و خاک جهاد کشاورزی استان بوشهر اظهار داشت: در سطح اروپا حدود ۶۰ درصد از کشاورزی به صورت کشت دیم انجام می‌شود ولی در ایران و به ویژه استان بوشهر حدود ۶۰ درصد از کشاورزی متوسل به آبیاری و به ویژه آب‌های زیرزمینی است.

نوذری با تاکید بر اینکه باید وضعیت موجود را به خوبی مدیریت کنیم، خاطرنشان ساخت: متاسفانه در برخی نقاط شاهدیم که توسعه صنعتی به صورت مناسبی صورت نگرفته است و صنعت باعث تخریب منابع آبی در بخش کشاورزی شده است.

http://media.mehrnews.com/d/2015/06/16/4/1740629.jpg

دبیر اجرایی خانه کشاورز استان بوشهر گفت: وضعیت آب شرب و کشاورزی در استان بوشهر بحرانی است و در صورت تداوم روند کنونی در سال‌های آینده با مشکلات زیادی روبرو خواهیم بود.

حاجب در مورد موارد ذکر شده در مورد اصلاح الگوی کشت، بیان داشت: این تفاهم‌نامه مربوط به اصلاح الگوی کشت نیست و مربوط به سطح زیرکشت مربوط به کشاورزان است.

وی به کمبود اعتبارات مربوط به کشاورزی اشاره کرد و افزود: باید اعتبارات بیشتری برای بخش کشاورزی اختصاص یابد تا بتوان طرح‌های مناسب را در این زمینه اجرایی کرد.

دبیر اجرایی خانه کشاورز استان بوشهر افزود: بیش از ۱۳ هزار حلقه چاه کشاورزی در استان بوشهر وجود دارد که بیش از پنج هزار حلقه چاه غیرمجاز است و باید در این زمینه تلاش بیشتری صورت بگیرد.

نرخ آب برای بخش کشاورزی

یکی از موضوعات مهمی که برای کشاورزان از اهمیت بسیار زیادی برخوردار است، تعیین نرخ آب‌بهای کشاورزی است که معمولا شاهد اعتراضات نخل‌داران در این زمینه هستیم.

نماینده شرکت بهره‌برداری از شبکه‌های آبیاری و زهکشی استان بوشهر گفت: نرخ آب‌بهای نخیلات بر اساس تصمیم آب منطقه‌ای  جهاد کشاورزی و خانه کشاورز استان تعیین می‌شود.

حاجی‌پور در ارتباط با اعتراضات مردمی به این موضوع نیز بیان داشت: اداره آبیاری و زهکشی نیز هزینه‌هایی دارد که از طریق آب‌بها تامین می‌شود و آب‌بها نیز بر همین اساس افزایش می‌یابد. کاهش قیمت خرما و افزایش آب‌بها موجب نارضایتی کشاورزان می‌شود./ مهر

....................................

گزارش: مسعود باقری

عکس: جواد راهپیما

ارسال نظر